Thay
vì vội vàng lấy giày giúp con, bạn hãy hỏi “Con có thể tìm nó ở đâu?” để trẻ
chủ động hơn, bớt phụ thuộc vào bố mẹ.
…hãy
giúp trẻ phát triển theo khả năng riêng của mình. Hãy khuyến khích tính độc lập
và thúc đẩy tư duy phản biện của trẻ.
Sau
đây là 7 câu nói vạn năng mà bạn có thể áp dụng khi trẻ ở nhà cũng như lúc trẻ
đến trường.
1.
“Cô thấy con rất chăm chỉ”
Tập
trung vào quá trình thay vì kết quả là một nguyên lý quan trọng của Giáo dục. Chúng
ta tránh nói với trẻ những câu như “chữ của con đẹp quá”, thay vào đó nhận xét
về cách trẻ tập trung trong thời gian dài, cách chúng viết nắn nót và dễ đọc.
Điều
này giúp nuôi dưỡng tư duy phát triển của trẻ, có nghĩa chúng sẽ tin rằng mình
có thể cải thiện kết quả thông qua nỗ lực của bản thân.
Bạn
hãy thử thay đổi cách nói “Con là một cậu bé ngoan” thành “Mẹ để ý thấy con rất
tốt bụng khi chia sẻ cục tẩy với em tối qua”. Hoặc thay vì nói “Con là một họa
sĩ cừ đấy”, bạn hãy đổi thành “Mẹ để ý thấy con đã vẽ tranh rất tập trung cho
đến khi ưng ý mới thôi”.
2.
“Con nghĩ gì về bài làm của mình?”
Chúng
ta hãy như những người hướng dẫn, đưa ra bài học và giúp đỡ trẻ, nhưng trẻ sẽ tự
phát hiện ra nhiều điều thông qua môi trường được chuẩn bị kỹ càng.
Tự
phân tích là một phần quan trọng của khám phá. Do đó, khi trẻ hỏi “Mẹ có thích
bức tranh của con không?”, bạn hãy thử hỏi ngược lại thay vì chỉ nói “Mẹ thích
lắm”. Bạn có thể để con giãi bày xem bản thân thích gì ở bức tranh, tại sao lại
lựa chọn màu sắc như vậy? Tập cho trẻ đánh giá công việc của mình tốt hơn là
tìm kiếm sự chấp thuận của người khác.
3.
“Con có thể tìm nó ở đâu?”
Tính
độc lập là giá trị quan trọng trong Giáo dục, dù ở lớp hay ở nhà. Mục tiêu của chúng
ta là giúp trẻ tự mình làm mà không phụ thuộc vào người khác. Dù đưa ra câu trả
lời trực tiếp cho câu hỏi của trẻ là việc dễ dàng hơn, chúng ta nên đặt lại một
câu hỏi khác “Con có thể tìm nó ở đâu?”, “Con có thể nhờ bạn nào giúp đỡ?”.
Nếu
con bạn không tìm thấy giày và bạn nhìn thấy nó thò ra từ dưới gầm giường, hãy
cố gắng đặt câu hỏi thay vì chỉ chỗ cho trẻ ngay: “Khi cởi giày ra thì con ở
đâu? Con đã thử kiểm tra trong phòng chưa?”. Việc này có thể mất nhiều thời
gian hơn nhưng sẽ rất đáng giá, bởi trẻ bắt đầu trở nên chủ động và ít tìm đến
bạn hơn.
4.
“Con muốn cô giúp làm phần nào?”
Nên
để trẻ phải chịu trách nhiệm về nhiều thứ, gồm dọn dẹp không gian xung quanh.
Trẻ thường tự hào về việc này, dành thời gian cắm hoa đặt lên bàn, tưới nước
cho vườn cây, vui vẻ lau cửa sổ và bàn học.
Đôi
khi một nhiệm vụ nào đó có thể quá khả năng của trẻ. Trong trường hợp này, chúng
ta nên hỏi trẻ cần giúp như thế nào. Bạn không nên xắn tay giải quyết hộ trẻ từ
đầu đến cuối, bởi điều này sẽ truyền thông điệp rằng trẻ không đủ khả năng.
Chẳng
hạn, nếu trẻ đang mệt nhưng vẫn phải dọn dẹp Lego trước khi đi ngủ, việc này có
thể quá tải. Tuy nhiên, bạn không nhất thiết phải lựa chọn giữa việc yêu cầu
con dọn dẹp như mọi khi hoặc cứ thế đi ngủ. Bạn hãy thử nói “Con muốn mẹ cất
những màu nào hộ con?” hoặc “Mẹ sẽ cất những mảnh ghép màu vàng còn con cất màu
xanh nhé”, để trẻ cảm thấy được mẹ giúp đỡ và công việc trở nên dễ dàng hơn.
5.
“Trong lớp, chúng ta…”
Mẫu
câu này được sử dụng nhằm nhắc trẻ về quy tắc của lớp học để điều chỉnh hành
vi. Lời nhắc nhở này sẽ dẫn đến sự hợp tác của trẻ mà không cần phải lớn tiếng.
Câu “Trong lớp, chúng ta ngồi khi đang ăn” ít gây ra sự phản kháng hơn câu ra
lệnh “Ngồi xuống”.
Giống
như tất cả chúng ta, trẻ muốn trở thành một phần của cộng đồng và chúng ta chỉ
đơn giản nhắc nhở chúng về cách hoạt động của cộng đồng.
Tương
tự, khi ở nhà, bạn có thể nói với trẻ rằng “Trong nhà mình, chúng ta đi bộ
thôi” thay vì mắng “Ngừng chạy xem nào!” và theo dõi hiệu quả.
6.
“Đừng làm phiền, cậu bé đang tập trung”
Bảo
vệ sự tập trung của trẻ là một phần cơ bản của triết lý Giáo dục. Bạn hãy cho
trẻ những khoảng thời gian làm việc liên tục, không bị gián đoạn, thường là một
đến ba tiếng. Điều này giúp trẻ phát huy độ tập trung sâu.
Đôi
khi, việc tương tác bằng mắt cũng đủ phá vỡ sự tập trung của trẻ. Lần tới, khi
thấy con chăm chú vẽ một bức tranh hay xây một tòa tháp đồ chơi, bạn hãy thử im
lặng quan sát thay vì mở lời khen ngợi. Sau đó, bạn có thể ghi nhớ khoảnh khắc
đó để nhắc lại vào lúc khác, khích lệ con vì sự tập trung vào tác phẩm của
mình.
7.
“Hãy theo trẻ”
Đây
là điều mà chúng ta nên nói với nhau, không phải với đứa trẻ. Mục đích của câu
nói này là củng cố niềm tin rằng mỗi đứa trẻ đều có thời hạn phát triển nội lực
của riêng mình, không phải ai cũng biết đi khi một tuổi hay biết đọc khi bốn
tuổi. Chúng có nhu cầu, đam mê và tài năng khác nhau. Đằng sau mỗi hành vi của
chúng cũng đều có lý do cụ thể. Do đó, việc của chúng ta là dạy dỗ và hướng dẫn
chúng theo cách phù hợp.
Nếu
không thể khiến con thích đọc sách, bạn hãy thử quan sát xem trẻ thích gì. Nếu
trẻ là người khá nhí nhố, bạn nên tìm sách có nội dung hài hước thay vì tác
phẩm văn học cổ điển. Làm theo cách này, bạn sẽ nhìn thấy con ở một góc độ khác
và sẽ tương tác với con hiệu quả hơn.
Hy
vọng bạn có thể dễ dàng áp dụng triết lý Giáo dục này vào nhà hay trên lớp,
quan sát tính độc lập và sự tập trung của trẻ ngày một cải thiện./.
